Studenten biologisch, gangbaar en biodynamisch leren van elkaar

Samen de bodem in: studenten onderzoeken drie bedrijfssystemen in de praktijk

Met de laarzen in de klei, een grondboor in de hand en discussies over bodemkwaliteit en mestsoorten, gingen op 15 april in Dronten 65 mbo- en hbo-studenten van maar liefst zes scholen met elkaar de Bodem Challenge aan. 

Punten scoren op onderzoekskwaliteit, inzicht en correcte antwoorden

De studenten voerden vijf verschillende vergelijkende veldopdrachten uit: via het graven van profielkuilen, biodiversiteitsmetingen, nitraatmetingen en infiltratietesten vergeleken studenten biologische, gangbare en biodynamische percelen met elkaar. Ook zetten ze drijfmest van de drie boerderijen naast elkaar. Met de aanpak van hun onderzoek, de juiste antwoorden en hun toelichting achteraf konden ze de punten scoren die ze nodig hadden om als team te winnen.

Onderzoeken op een unieke bedrijfslocatie

Aan de Bodem Challenge namen studenten deel van veehouderijopleidingen en gemengde landbouwopleidingen van Terra, Aeres MBO Warmonderhof, Zone.college, Vonk, Aeres HBO en Yuverta.
De Challenge vond plaats op unieke bedrijfslocaties aan de Wisentweg: bij Aeres Weidestal biologisch, de gangbare Aeres Flevostal en de biodynamische gemengde boerderij Warmonderhofstede, van Stichting Warmonderhof. Dit zijn alledrie gemengde bedrijven met veehouderij en akkerbouw. De drie bedrijfssystemen verschillen wezenlijk in de bedrijfsvoering: met low- of high input qua bemesting en voedermiddelen. Binnen een straal van 500 meter konden studenten zo inzicht verkrijgen in drie verschillende bedrijfssystemen. Deze directe vergelijking maakte het mogelijk om theorie en praktijk op een unieke manier met elkaar te verbinden. De studententeams die de veldopdrachten moesten uitvoeren, waren bewust samengesteld uit studenten van verschillende scholen en niveaus, waardoor in elk groepje een brede mix aan kennis en ervaring aanwezig was. De opzet van het samen leren onderzoeken, stimuleerde studenten om gezamenlijk tot oplossingen te komen en van elkaar te leren.

Bij aanvang van de dag benadrukten de organisatoren dat studenten vooral konden winnen als ze in hun toelichting op hun onderzoeksresultaten duidelijk lieten zien hoe de drie bedrijfssystemen werkten. Het polariseren of veroordelen van een bepaald bedrijfssysteem zou niet helpen om de Challenge te winnen.

Van nitraat tot mest en infiltratie

Tijdens de challenge gingen studenten concreet aan de slag met vijf verschillende opdrachten:
• Het graven van een profielkuil om de verschillen in bodemopbouw op een biologisch, gangbaar en biodynamisch perceel zichtbaar te maken.
• Een infiltratietest om te meten hoe snel water in de bodem wegzakt, met een vergelijking tussen de drie bedrijfssystemen biologisch, gangbaar en biodynamisch.
• Een biodiversiteitsmeting waarbij per perceel het aantal plantensoorten werd geteld en gedetermineerd.
• Een analyse en het leren onderscheiden van drie soorten drijfmest: biologisch, gangbaar en biodynamisch.
• Het meten van de nitraatgehalten in de verschillende percelen, via bodembemonstering en het uitlezen van resultaten in een app

De dag werd afgesloten met een passende, competitieve opdracht waarin de studenten zich even lekker konden uitleven. De studententeams streden tegen elkaar om wie het snelst een gat tot volle diepte wist te boren met de grondboor.

Kruisbestuiving zorgt voor waardevolle inzichten

Interessant en waardevol; dat waren de woorden die de studenten gaven achteraf. Ze hadden de gelegenheid met studenten uit de gangbare landbouw, de biologische landbouw en de biodynamische landbouw actief ideeën uit te wisselen over het werken vanuit deze verschillende invalshoeken. Ook de begeleidende docenten speelden een actieve rol in deze leeromgeving. Voor de docenten zelf stond hun professionalisering nadrukkelijk op het programma. Door de gemengde indeling van docenten op de veldstations, kregen ook zij de gelegenheid, kennis, ervaringen en lesmethoden met elkaar uit te wisselen. Dit leidde tot waardevolle gesprekken en nieuwe inzichten, die direct toepasbaar zijn in het onderwijs. Voor nieuwe docenten was het een goede kans om ervaring op te doen in het begeleiden van praktijkgericht onderzoek. De docenten van de verschillende onderwijslocaties toonden zich enthousiast over de eenvoud van de opzet van de bodemtests; ook met een klein budget.

Krachtige vermenging van niveaus en bedrijfssystemen

De opzet van de Bodem Challenge heeft wat de deelnemers en initiators betreft, duidelijk aangetoond hoe krachtig het is om onderwijsniveaus te verbinden en kennis uit verschillende bedrijfssystemen te delen: inzichten worden breder, kennis wordt verdiept en studenten én docenten leren andere perspectieven op de landbouw kennen.

Zij maakten de Bodem Challenge mogelijk

De Bodem Challenge werd georganiseerd vanuit de stuurgroep CIV Veehouderij. De dag werd mede mogelijk gemaakt door Aeres Farms en Stichting Warmonderhof. ReGeNL ondersteunde financieel vanuit de actielijn Human Capital. De praktoren Astrid Sportel (Zone.college – kringloop en ketengericht werken) en Ruud Hendriks (Aeres MBO – kringlooplandbouw) en docent veehouderij Ties Ruigrok (Aeres MBO Warmonderhof) verzorgden de inhoudelijke coördinatie met de praktijkbedrijven en de scholen. Docenten van de vakgroep bodemkunde van Aeres HBO Dronten verzorgden de profielkuilen met studenten, Aeres MBO Warmonderhof en Hogeschool Van Hall Larenstein verzorgden de infiltratietest, Zone.college de biodiversiteitsinventarisatie en Deltares leverde de Aquality app voor de nitraatmetingen.

Bekijk de aftermovie hier!